Je bent het niet eens met de FML: wat nu?

Ergens in het proces van ziekte, re-integratie, of een WIA-aanvraag krijg je te maken met een document dat je leven ingrijpend kan beinvloeden: de Functionele Mogelijkheden Lijst, oftewel de FML. Dit document bepaalt wat je volgens de verzekeringsarts nog kunt. En op basis daarvan wordt berekend hoeveel je nog kunt verdienen en of je recht hebt op een uitkering.

Maar wat als de FML niet klopt? Wat als er staat dat je acht uur per dag kunt werken terwijl je na twee uur al instort?

Wat is de FML precies?

De Functionele Mogelijkheden Lijst is een formulier dat door de verzekeringsarts van het UWV wordt ingevuld. Het beschrijft je beperkingen op zes gebieden:

Persoonlijk functioneren — concentratie, geheugen, omgaan met stress
Sociaal functioneren — samenwerken, omgaan met conflicten, contact met klanten
Aanpassing aan fysieke omgevingseisen — geluid, temperatuur, trillingen
Dynamische handelingen — lopen, staan, zitten, bukken, tillen
Statische houdingen — langdurig zitten, staan, of een bepaalde houding aanhouden
Werktijden — hoeveel uren per dag en per week je kunt werken

Per onderdeel geeft de verzekeringsarts aan of je beperkt bent en zo ja, in welke mate. Dit wordt uitgedrukt in codes en scores.

Waarom de FML zo belangrijk is

De FML is niet zomaar een formulier. Het is de basis voor alles wat volgt.

De arbeidsdeskundige van het UWV gebruikt de FML om te zoeken naar functies die je theoretisch nog kunt uitvoeren. Op basis van die functies wordt berekend hoeveel je nog kunt verdienen. En dat percentage bepaalt je WIA-uitkering.

Een FML die je beperkingen onderschat, leidt tot functies die je niet kunt uitvoeren, een te hoog berekend verdienvermogen, en uiteindelijk een te lage uitkering — of helemaal geen uitkering.

Hoe de FML tot stand komt

De verzekeringsarts van het UWV maakt de FML op basis van:

Een gesprek met jou (meestal dertig tot zestig minuten)
Medische informatie van je behandelaars
Het dossier van de bedrijfsarts
Eigen medisch onderzoek

Het probleem: de verzekeringsarts moet in een beperkte tijd een compleet beeld vormen van je beperkingen. Net als bij de bedrijfsarts geldt: wat je op dat ene moment laat zien, is niet per se representatief voor hoe je dagelijks functioneert.

Wanneer klopt de FML niet?

De FML klopt vaak niet in deze situaties:

Onzichtbare klachten worden onderschat. Vermoeidheid, pijn, concentratieproblemen en emotionele instabiliteit zijn moeilijk te meten. De verzekeringsarts kan ze onderschatten als je er “goed uitziet” tijdens het gesprek.

Wisselende klachten worden gemiddeld. Als je de ene dag twee uur kunt functioneren en de andere dag zes uur, kan de verzekeringsarts vier uur noteren. Maar in de praktijk kun je niet elke dag vier uur werken — sommige dagen kun je niets.

De verzekeringsarts kent je aandoening onvoldoende. Bij complexe of zeldzame aandoeningen kan de arts de impact onderschatten door gebrek aan specialistische kennis.

Je hebt je klachten niet goed kunnen uitleggen. Door spanning, vermoeidheid, of het onvermogen om klachten goed te verwoorden, kan het gesprek een onvolledig beeld opleveren.

Stap 1: Vraag de FML op

Je hebt recht op een kopie van je FML. Vraag deze op bij het UWV. Lees het document zorgvuldig. Ga elk onderdeel langs en vraag jezelf af: klopt dit? Kan ik dit echt?

Let vooral op:

Het aantal uren per dag en per week
De beperkingen bij concentratie en aandacht
De beperkingen bij fysieke belasting
Of er rekening is gehouden met wisselende klachten en hersteltijd

Stap 2: Verzamel medisch bewijs

Als je het niet eens bent met de FML, heb je medisch bewijs nodig dat je beperkingen onderbouwt. Verzamel:

Brieven van je behandelend specialist (psychiater, psycholoog, reumatoloog, neuroloog)
Rapportages van je huisarts
Behandelverslagen
Eventueel een rapport van een onafhankelijk medisch specialist

Vraag je behandelaars specifiek om je beperkingen te beschrijven in termen die aansluiten bij de FML. Niet: “Patient heeft last van vermoeidheid.” Maar: “Patient kan maximaal twee uur aaneengesloten concentratief werk verrichten en heeft daarna minimaal een uur rust nodig.”

Stap 3: Maak bezwaar

Je kunt bezwaar maken tegen de WIA-beslissing bij het UWV. Dit moet binnen zes weken na de beslissing. In je bezwaarschrift leg je uit waarom de FML niet klopt en onderbouw je dit met medisch bewijs.

In de bezwaarprocedure wordt je gezien door een andere verzekeringsarts. Deze arts beoordeelt je situatie opnieuw en kan de FML aanpassen.

Tips voor het bezwaarschrift:

Wees concreet en feitelijk
Verwijs naar specifieke onderdelen van de FML die niet kloppen
Leg uit wat je werkelijke beperkingen zijn met voorbeelden uit het dagelijks leven
Voeg medische stukken bij

Stap 4: Overweeg juridische hulp

Een bezwaarprocedure bij het UWV is complex. Overweeg om hulp in te schakelen:

Je vakbond — veel vakbonden hebben juristen die gespecialiseerd zijn in arbeidsongeschiktheid
Een sociaal advocaat — gespecialiseerd in socialezekerheidszaken
Het Juridisch Loket — voor gratis eerste advies
Een onafhankelijk medisch adviseur — die je FML beoordeelt vanuit medisch perspectief

Stap 5: Beroep bij de rechtbank

Als het bezwaar wordt afgewezen, kun je in beroep bij de rechtbank. De rechter kan een onafhankelijke medisch deskundige benoemen die je situatie opnieuw beoordeelt. Dit is een zwaardere procedure, maar het kan de moeite waard zijn als je overtuigd bent dat de FML niet klopt.

Wat je NIET moet doen

Niet berusten als je weet dat het niet klopt. De FML heeft grote gevolgen voor je uitkering en je toekomst. Als het niet klopt, is bezwaar maken geen lastig zijn — het is je recht.
Niet zonder medisch bewijs bezwaar maken. Je eigen verhaal is belangrijk, maar de verzekeringsarts en de bezwaarcommissie willen medische onderbouwing zien.
Niet de termijn van zes weken missen. Als de termijn verstreken is, kun je geen bezwaar meer maken. Zet een herinnering in je agenda zodra je de beslissing ontvangt.

Leg elk gesprek vast

Het gesprek met de verzekeringsarts is de basis van de FML. Wat je in dat gesprek zegt, hoe je het zegt, en hoe de arts reageert — het maakt allemaal uit. Maar achteraf heb je alleen de FML, niet het gespreksverslag.

Door het gesprek op te nemen, heb je een eigen verslag. Je kunt precies nagaan of je klachten correct zijn meegenomen. Met ChatSafe maak je er een transcript van en kun je vragen stellen als: “Heb ik mijn concentratieproblemen benoemd?” of “Wat zei de verzekeringsarts over mijn werktijden?” Dat geeft je een stevige basis voor je bezwaar.