PTSS en de werkplek: je rechten bij werkgerelateerd trauma

Je hebt iets meegemaakt op je werk. Misschien een geweldsincident, een ongeval, langdurig pesten, of een andere traumatische ervaring. Nu heb je PTSS — posttraumatische stressstoornis. Je slaapt niet, je hebt flashbacks, je schrikt van alles, en de gedachte aan je werkplek maakt je misselijk.

En nu moet je re-integreren. Bij dezelfde werkgever. Soms op dezelfde plek.

PTSS door werk: het verschil met andere uitval

Als je PTSS is veroorzaakt door je werk, staat je juridisch in een andere positie dan bij andere vormen van ziekteverzuim. Je werkgever heeft namelijk een zorgplicht: de plicht om te zorgen voor een veilige werkplek. Als die plicht is geschonden en je daardoor PTSS hebt ontwikkeld, kan je werkgever aansprakelijk zijn.

Dit is belangrijk omdat het invloed heeft op:

• De manier waarop re-integratie wordt ingericht
• De mogelijkheid om schadevergoeding te vorderen
• De erkenning als beroepsziekte

Wanneer is PTSS een beroepsziekte?

PTSS kan worden erkend als beroepsziekte als er een direct verband is tussen je werk en het trauma. Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) houdt bij welke aandoeningen als beroepsziekte worden gemeld.

Concreet kan PTSS als beroepsziekte worden beschouwd wanneer:

• Het trauma heeft plaatsgevonden op de werkplek of tijdens het werk
• Er een causaal verband is tussen de werkomstandigheden en de PTSS
• De diagnose PTSS is gesteld door een bevoegde professional (psychiater, klinisch psycholoog)

De bedrijfsarts is verplicht om een beroepsziekte te melden bij het NCvB. In de praktijk gebeurt dit niet altijd. Als je vermoedt dat je PTSS werkgerelateerd is, vraag dan expliciet aan de bedrijfsarts of dit als beroepsziekte wordt gemeld.

De zorgplicht van je werkgever

Artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek legt je werkgever een vergaande zorgplicht op. Je werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving en maatregelen treffen om schade te voorkomen.

Als je PTSS hebt ontwikkeld door een situatie op het werk, is de vraag: heeft je werkgever voldoende gedaan om dit te voorkomen? Was er een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) die het risico benoemde? Waren er protocollen? Werd er gehandeld na eerdere incidenten?

De bewijslast ligt bij de werkgever. Je werkgever moet aantonen dat hij aan de zorgplicht heeft voldaan. Dit is een sterke juridische positie voor jou als werknemer.

Re-integratie bij PTSS: bijzondere aandachtspunten

Re-integratie bij werkgerelateerde PTSS vraagt om extra zorgvuldigheid. De bedrijfsarts moet rekening houden met:

Triggers op de werkplek. Als de traumatische ervaring op de werkplek heeft plaatsgevonden, kan terugkeer naar dezelfde locatie een trigger zijn. De bedrijfsarts moet dit meewegen in het advies.

Re-integratie tweede spoor. Als terugkeer naar de eigen werkgever niet haalbaar is — omdat de werkplek te veel triggers bevat of omdat de relatie met de werkgever beschadigd is — moet er tijdig worden gekeken naar re-integratie bij een andere werkgever (tweede spoor).

Afstemming met je behandelaar. PTSS-behandeling (zoals EMDR of traumagerichte therapie) is intensief. Re-integratie moet hierop worden afgestemd. De bedrijfsarts moet contact opnemen met je behandelaar, met jouw toestemming.

Geen terugkeer naar de bron van het trauma. Je kunt niet worden verplicht om terug te keren naar een werksituatie die het trauma heeft veroorzaakt als daar geen veranderingen zijn aangebracht. Als het pesten nog steeds plaatsvindt, als de onveilige situatie nog bestaat, dan is terugkeer niet passend.

Schadevergoeding vorderen

Als je PTSS werkgerelateerd is en je werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, kun je een schadevergoeding vorderen. Dit omvat:

• Materiele schade: inkomensverlies, medische kosten, reiskosten voor behandeling
• Immateriele schade (smartengeld): compensatie voor het leed dat je hebt ondervonden

Schakel hiervoor een gespecialiseerd letselschadeadvocaat in. Veel letselschadeadvocaten werken op basis van no cure, no pay. Je betaalt alleen als je een vergoeding krijgt.

Wat de bedrijfsarts moet doen

De bedrijfsarts heeft bij werkgerelateerde PTSS een aantal specifieke verplichtingen:

• De beroepsziekte melden bij het NCvB
• De beperkingen zorgvuldig vaststellen, inclusief triggers en vermijdingsgedrag
• Contact opnemen met je behandelaar (met jouw toestemming)
• In het advies rekening houden met de werkgerelateerdheid van het trauma
• Tijdig adviseren over tweede spoor als terugkeer bij de eigen werkgever niet haalbaar is

Als de bedrijfsarts deze stappen niet zet, kun je daar een klacht over indienen of een second opinion aanvragen.

Bouw je dossier op

Bij werkgerelateerde PTSS is je dossier alles. Je moet kunnen aantonen wat er is gebeurd, wat je beperkingen zijn, en hoe de re-integratie verloopt.

Bewaar alles: e-mails, verslagen, incidentenrapporten, verklaringen van collega’s. Vraag je medisch dossier op bij de bedrijfsarts. En neem je gesprekken op.

Met ChatSafe maak je snel een transcript van je gesprekken met de bedrijfsarts. Je kunt gericht zoeken: “Heeft de arts mijn triggers besproken?” of “Is er gesproken over beroepsziekte?” Dat transcript is onderdeel van je bewijsvoering, en bij werkgerelateerde PTSS kan dat bewijs het verschil maken tussen erkenning en afwijzing.