Twee jaar ziek en dan? WIA, WGA, IVA uitgelegd voor normale mensen

Je bent twee jaar ziek. Twee jaar van bedrijfsartsen, re-integratie, plannen van aanpak, en onzekerheid. En dan komt het moment waar je tegenop hebt gezien: de WIA-beoordeling. Je werkgever hoeft je na twee jaar niet meer door te betalen. Het UWV neemt het over — maar alleen als je aan de voorwaarden voldoet.

Dit artikel legt in gewone taal uit hoe het werkt. Geen jargon, geen kleine lettertjes, gewoon de feiten.

Wat is de WIA?

WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Het is de wet die regelt wat er gebeurt als je na twee jaar ziekte nog steeds niet (volledig) kunt werken.

De WIA kent twee regelingen:

WGA — Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten
IVA — Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten

Welke regeling voor jou geldt, hangt af van hoe arbeidsongeschikt je bent en of er kans op herstel is.

Hoe wordt bepaald of je arbeidsongeschikt bent?

Na twee jaar ziekte word je opgeroepen door het UWV voor een WIA-beoordeling. Dit bestaat uit twee stappen:

Stap 1: De verzekeringsarts

De verzekeringsarts van het UWV beoordeelt je medische situatie. Hij of zij kijkt naar je klachten, je behandeling, en je beperkingen. Op basis daarvan stelt de arts de Functionele Mogelijkheden Lijst (FML) op — een overzicht van wat je nog kunt.

Dit gesprek duurt meestal dertig tot zestig minuten. De verzekeringsarts beoordeelt niet alleen je klachten, maar ook wat je ondanks die klachten nog zou kunnen doen.

Stap 2: De arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige neemt de FML en zoekt in een database naar functies die je theoretisch nog zou kunnen uitvoeren. Op basis van het loon van die functies wordt berekend hoeveel je nog zou kunnen verdienen.

Het verschil tussen wat je verdiende voor je ziek werd en wat je theoretisch nog kunt verdienen, bepaalt je arbeidsongeschiktheidspercentage.

De percentages: wat betekenen ze?

Het arbeidsongeschiktheidspercentage is de kern van alles. Het bepaalt welke regeling voor jou geldt en hoeveel uitkering je krijgt.

Minder dan 35% arbeidsongeschikt — Je valt buiten de WIA. Je krijgt geen uitkering van het UWV. Je bent aangewezen op je werkgever (als je nog een contract hebt) of op een WW-uitkering.

Dit is een harde grens. Veel mensen die echt beperkingen hebben, vallen er net onder. Ze zijn te ziek om volledig te werken, maar volgens het UWV niet ziek genoeg voor een uitkering.

35-80% arbeidsongeschikt — Je valt onder de WGA. Je kunt gedeeltelijk werken, maar niet volledig. Je krijgt een uitkering die afhankelijk is van of je werkt en hoeveel je verdient.

80-100% arbeidsongeschikt — Je valt onder de WGA of de IVA, afhankelijk van de kans op herstel.

WGA: voor wie gedeeltelijk kan werken

De WGA is er voor mensen die tussen de 35% en 80% arbeidsongeschikt zijn, of 80-100% arbeidsongeschikt met kans op herstel.

De WGA kent drie fasen:

Loongerelateerde uitkering

De eerste fase lijkt op een WW-uitkering. De duur hangt af van je arbeidsverleden. Je krijgt 75% van je laatstverdiende loon in de eerste twee maanden, daarna 70%.

Loonaanvulling

Als de loongerelateerde uitkering afloopt en je werkt voor minimaal de helft van je resterende verdiencapaciteit, krijg je een loonaanvulling. Die vult je inkomen aan tot 70% van het verschil tussen je oude loon en je resterende verdiencapaciteit.

Vervolguitkering

Als je niet of te weinig werkt na de loongerelateerde fase, krijg je de vervolguitkering. Die is een percentage van het minimumloon. Dit is vaak een forse inkomensval.

De boodschap is helder: de WGA beloont werken. Als je kunt werken en het doet, is je inkomen hoger dan als je niet werkt. Maar het uitgangspunt is dat je kan werken — en dat is niet altijd realistisch.

IVA: voor wie volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is

De IVA is er voor mensen die 80-100% arbeidsongeschikt zijn en bij wie er geen of slechts een geringe kans op herstel is. Het woord “duurzaam” is hier cruciaal: het UWV moet vaststellen dat je beperkingen blijvend zijn.

De IVA-uitkering is 75% van je laatstverdiende loon (tot een maximum). Je hoeft niet te re-integreren. De uitkering loopt door tot je AOW-leeftijd.

Dit klinkt duidelijk, maar in de praktijk is de grens tussen WGA en IVA vaak onderwerp van discussie. Het UWV is terughoudend met het toekennen van IVA omdat het een levenslange uitkering is.

Het verschil in de praktijk

Het verschil tussen WGA en IVA is groot:

Aspect	WGA	IVA
Arbeidsongeschikt	35-80% of 80-100% met kans op herstel	80-100% zonder kans op herstel
Re-integratieplicht	Ja	Nee
Uitkering	Afhankelijk van werken	75% van laatstverdiend loon
Herkeuring	Ja, regelmatig	Zelden
Duur	Tot AOW-leeftijd	Tot AOW-leeftijd

Re-integratieplicht bij WGA

Als je in de WGA zit, word je geacht te werken naar je mogelijkheden. Het UWV kan je oproepen voor gesprekken, je een re-integratietraject aanbieden, of verwachten dat je zelf naar werk zoekt.

Als je niet meewerkt, kan het UWV je uitkering korten of stoppen. Dit is een reeel risico dat veel mensen onderschatten.

Maar “meewerken” betekent niet dat je alles moet accepteren. Het aangeboden werk moet passen bij je beperkingen. Als het UWV werk voorstelt dat je niet kunt uitvoeren, mag je dat gemotiveerd weigeren.

Wat als je het niet eens bent met de beoordeling?

Je kunt bezwaar maken tegen de WIA-beslissing. Dit moet binnen zes weken na de beslissing.

In de bezwaarprocedure word je opnieuw beoordeeld door een andere verzekeringsarts en arbeidsdeskundige. Zij bekijken of de eerste beoordeling correct was.

Belangrijke redenen om bezwaar te maken:

Je beperkingen zijn onderschat in de FML
De gekozen functies kun je niet uitvoeren
Er is geen rekening gehouden met wisselende klachten
Relevante medische informatie is niet meegenomen
Je bent ten onrechte niet in de IVA geplaatst

Verzamel medisch bewijs: brieven van specialisten, behandelverslagen, en rapportages van je huisarts. Hoe concreter je kunt onderbouwen waar de beoordeling niet klopt, hoe sterker je bezwaar.

Tips voor de WIA-beoordeling

Bereid je voor

Schrijf voor het gesprek met de verzekeringsarts op:

Al je klachten en beperkingen, concreet en met voorbeelden
Hoe een gemiddelde dag eruitziet
Wat je kunt en wat je niet kunt
Welke behandeling je volgt en wat het resultaat is
Hoe je klachten wisselen van dag tot dag

Wees eerlijk en volledig

Vertel alles. Ook de dingen die je moeilijk vindt om te zeggen. Als je niet kunt autorijden, zeg het. Als je huishoudelijke taken niet kunt doen, zeg het. Als je partner alles voor je moet doen, zeg het.

De neiging om je beter voor te doen dan je bent, is sterk. Maar bij een WIA-beoordeling werkt dat tegen je.

Neem iemand mee

Je mag iemand meenemen naar het gesprek. Een partner, familielid, of een begeleider van je vakbond. Die persoon kan:

Je ondersteunen als het emotioneel wordt
Aanvullen als je iets vergeet
Achteraf bevestigen wat er is gezegd

Vraag om de FML

Na de beoordeling heb je recht op de FML. Vraag deze op en controleer of je beperkingen correct zijn opgenomen.

Na de beoordeling: hoe verder?

Als je het eens bent met de beoordeling, heb je duidelijkheid. Niet prettig, maar wel helder.

Als je het er niet mee eens bent, maak bezwaar. Binnen zes weken. Met medisch bewijs. Desnoods met juridische hulp van je vakbond, een advocaat, of het Juridisch Loket.

En als het bezwaar wordt afgewezen, kun je in beroep bij de rechtbank. Dit is een langere weg, maar voor veel mensen de moeite waard.

Leg het gesprek vast

Het gesprek met de verzekeringsarts is het belangrijkste moment in de WIA-beoordeling. Op basis van dat gesprek wordt de FML opgesteld die je toekomst bepaalt. Maar na afloop heb je alleen je herinnering — en die is na een stressvol gesprek vaak onvolledig.

Neem het gesprek op. Dat mag. Je neemt deel aan het gesprek, dus je hebt het recht om het op te nemen. Met ChatSafe maak je er een doorzoekbaar transcript van. Je kunt vragen stellen als: “Welke beperkingen heb ik benoemd?” of “Wat concludeerde de verzekeringsarts?” Dat transcript is onmisbaar als je later bezwaar wilt maken. Het is je eigen verslag van het moment dat ertoe doet.